Rafał S. , pseudonim „Szkatuła”, uznawany za ostatniego wielkiego gangstera w Polsce, przez blisko dekadę wymykał się wymiarowi sprawiedliwości, budując wokół siebie legendę, która przez lata paraliżała strachem całe środowisko przestępcze. Jego historia to opowieść o chłopaku z Czerniakowa, który stał się jednym z najważniejszych bossów warszawskiego półświatka, a następnie zniknął, by powrócić w zupełnie innym wcieleniu.
Rafał S. urodził się w 1974 roku w Warszawie. Dorastał na ulicy Iwickiej w rejonie Czerniakowa.
Gdy był nastolatkiem, stolica była areną brutalnej walki o kontrolę nad przestępczym podziemiem, którą toczyły grupy pruszkowska i wołomińska. To właśnie wtedy, być może zainspirowany bogactwem gangsterów, wkroczył w mroczny świat przestępczości.
Na początku lat dziewięćdziesiątych, gdy miał zaledwie siedemnaście lat, wraz z przyjaciółmi – Robertem O. ps. Teodor, Ireneuszem S.
ps. Sopel oraz Ireneuszem T. ps.
Irek – stworzył grupę i zaczął popełniać pierwsze przestępstwa. Początkowo kradli radia samochodowe, by po pewnym czasie przejść do kradzieży całych pojazdów metodą na „łamaka”.
Już wtedy Rafał S. był postrzegany jako ambitny i zdeterminowany młody człowiek o silnych zdolnościach przywódczych. W tym samym okresie poznał Igora E.
ps. Patyk. Obaj byli w tym samym wieku i obaj zajmowali się kradzieżami samochodów.
Patyk już wcześniej kradł i sprzedawał auta ludziom z warszawskiego półświatka.
Dzięki jego kontaktom Rafał S. bez trudu znajdował paserów dla skradzionych pojazdów. Szkatuła i Patyk zbliżyli się do siebie i rozpoczęli wspólne przestępcze operacje.
Kradli głównie luksusowe samochody w Warszawie – mercedesy, BMW i audi. W 1993 roku obaj mieli wyjechać do Holandii, gdzie również kradli auta i sprzedawali je paserom, którzy przewozili je w całości lub w częściach do Polski.
Po powrocie do kraju jeszcze w tym samym roku Szkatuła dołączył do grupy kierowanej przez Piotra K. ps. Bandziorek, zwanej gangiem Śródmieście.
Bandziorek miał bliskie powiązania z grupą pruszkowską, a jego gang specjalizował się w kradzieżach samochodów, choć dopuszczał się także rozbojów, wymuszeń i lichwy.
W grupie znalazł się obok starych znajomych, takich jak Patyk, a także Mariusza D. ps. Przeszczep, uważanego za prawą rękę Bandziorka.
W gangu Szkatuła zajmował się tym, co znał najlepiej – kradzieżą pojazdów. W połowie lat dziewięćdziesiątych Szkatuła i Patyk mieli wejść w konflikt z Jarosławem Sokołowskim ps. Masa.
Gdy zauważyli luksusowego mercedesa w drodze do Janek pod Warszawą, postanowili go ukraść. Zasygnalizowali kierowcy, że ma przebitą oponę, zatrzymali go i odebrali mu pojazd. Po pewnym czasie do Szkatuły miał podejść Dariusz B.
ps. Bysio i poinformować go, że okradł znajomego samego Jarosława Sokołowskiego, wówczas jednego z najważniejszych gangsterów mafii pruszkowskiej.
Szkatuła miał skomentować, że pracuje dla Bandziorka i wcale nie interesuje go Masa. Dopiero po osobistej interwencji Bandziorka pojazd wrócił do prawowitego właściciela. W 1998 roku Szkatuła, Patyk i pozostali członkowie grupy ukradli luksusowy samochód na warszawskiej Pradze.
Gdy kończyli kradzież, zza rogu pojawił się właściciel, krzyknął na złodziei, wyciągnął pistolet i otworzył ogień.
Strzelającym nie był gangster z konkurencyjnej grupy, lecz ukraiński milicjant. Gdy gangsterzy rozpoczęli ucieczkę, drogę zastąpił im policjant po służbie, który był świadkiem całego zdarzenia. Policja rozstawiła blokady w całym mieście, a Szkatuła został zatrzymany na jednej z nich, rozbijając przy tym swój pojazd.
Trafił wówczas do aresztu na trzy miesiące.
Mury więzienia opuścił na początku 1999 roku. Postanowił zmienić branżę i zainwestował wszystkie środki zgromadzone na kradzieżach samochodów w narkotyki. Początkowo handlował marihuaną, by później wejść w bardziej dochodowy biznes – heroinę.
Zdobywał ją dzięki znajomości z Przeszczepem, który przejął grupę w czerwcu 1999 roku po tym, jak Piotr K. ps. Bandziorek ukrył się w Niemczech.
Od 2000 roku Szkatuła był uznawany za jednego z głównych dilerów w Warszawie. Miał dobrze zorganizowaną sieć dilerów, a jego ludzie działali w takich dzielnicach jak Ujazdów, Śródmieście Północne i Śródmieście Południowe. Widywano go w drogich restauracjach, zawsze dobrze ubranego w markowe ciuchy, mówiono też, że poruszał się po mieście luksusowym samochodem.
Był jednym z najważniejszych członków gangu śródmiejskiego. Uważano go również za prawdopodobną prawą rękę samego Przeszczepa. 28 marca 2001 roku policja zatrzymała Mariusza D.
ps. Przeszczep i ośmiu innych gangsterów podejrzewanych o przynależność do gangu śródmiejskiego. Wtedy to Szkatuła miał stać się niekwestionowanym liderem tej grupy.
Szkatuła miał zgromadzić wokół siebie blisko osiemdziesiąt osób i konsekwentnie przejmować kolejne dzielnice, wprowadzając tam swoich dilerów. W tym czasie miał również pozyskiwać narkotyki od członków gangu mokotowskiego, z którymi blisko współpracował. Za jego najbardziej zaufanych ludzi uważano przyrodniego brata Marcina K.
ps. Belmondziak, Michała H. ps.
Chmielu oraz Rafała P. ps. Bukaciak.
Początek XXI wieku jest przez ekspertów kryminalistyki uznawany za prawdziwy Dziki Zachód w Polsce, który przewyższył brutalnością gangi z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Wiele grup toczyło ze sobą wojny, jak gang mokotowski przeciwko grupie mutantów z Piastowa. Toczyła się wewnętrzna wojna w gangu żoliborskim.
Wojna o wpływy na terenach Nowego Dworu między gangiem nowodworskim a modlińskim. Wojna o honor w gangu wołomińskim między młodym Wołominem a grupą Karola, czy gang ożarowski walczący o dawną pozycję. W tym środowisku o swoje miejsce walczył także gang śródmiejski, zwany również grupą Szkatuły.
Gangsterzy mieli zawiązać sojusz z gangiem mokotowskim i jedną z frakcji gangu żoliborskiego kierowaną przez Szymona K. ps. Szymon Złomianek.
Centrum Wiraż miało zdominować cały obszar metropolii warszawskiej i podzielić go na strefy wpływów. Mówiono, że zlecono zabójstwo drugiej frakcji żoliborskiej kontrolowanej przez Tomasza S. ps.
Komandos w centrum handlowym Cliff, gdzie na miejscu zginęli Jogi, Budyń i Krzysztof B. , a z którego Komandos cudem uszedł z życiem, choć nie cieszył się nim długo.
Grupa Szkatuły walczyła o wpływy na każdym terytorium i była uważana za jedną z najniebezpieczniejszych w warszawskim półświatku. Kontrolowali już większość agencji towarzyskich, centralizowali handel narkotykami i dopuszczali się wymuszeń na terenach należących do innych grup przestępczych.
Rafał S. wyrósł na jednego z najważniejszych gangsterów Warszawy. Rzadko pojawiał się osobiście na spotkaniach między zwaśnionymi grupami.
Często wysyłał na nie swoich podwładnych. Od 2004 roku ograniczył spotkania z członkami grupy, a jedynymi osobami, które go widywały, byli ludzie z jego najbliższego otoczenia. Ostatecznie pozostał w ukryciu.
Dzięki znajomości z Pesichem S. ps. Kurt zaczął importować do Warszawy turecką heroinę, a poprzez współpracę z Litwinem Jergiejem D.
mógł wysyłać kradzione samochody do byłego Związku Radzieckiego. Od 2005 roku policja sukcesywnie uderzała w członków jego grupy, zatrzymując dilerów, osoby odpowiedzialne za wymuszenia i prowadzące agencje towarzyskie.
Ten sam rok zapisał się eskalacją walki z przestępczością zorganizowaną na terenie Warszawy. Rozbito wiele grup, w tym gangsterów z Żoliborza, Mokotowa i Marek. Policja ogłosiła wielki sukces, a jej celem numer jeden stał się sam „Szkatuła”, za którym wystawiono list gończy.
W 2008 roku policja oficjalnie potwierdziła rozbicie gangu śródmiejskiego, zwanego również grupą Szkatuły. Jego najbliżsi współpracownicy zostali zatrzymani, a ci, którzy pozostali na wolności, mieli dołączyć do Rafała B. ps.
Ukaciak. Sam lider pozostał jednak nieuchwytny.
Pojawiały się teorie, że Rafał S. został zamordowany przez innych warszawskich gangsterów w latach 2004–2006, w czasie gdy gangsterzy walczyli o dominację w stolicy. Były też teorie, że mógł zostać zabity przez handlarzy narkotyków.
Inne sugerowały, że mógł zakończyć przestępczą karierę i wyjechać z zarobionymi pieniędzmi do innego kraju. Wszystkie te teorie zostały obalone w 2011 roku.
11 maja 2011 roku w Lesznowoli zatrzymano do kontroli drogowej szarą skodę. W rzeczywistości pojazd został zatrzymany przez wydział kryminalny Warszawy, który od dawna obserwował podejrzanego, przypuszczając, że może to być gangster ukrywający się od blisko dekady. Szkatuła posługiwał się tożsamością Andrzeja Ponikowskiego.
Pod tym nazwiskiem grał w piłkę nożną w drużynie LKS Piniewy. Drastycznie zmienił swój wygląd. Z ogolonego na łyso, barczystego gangstera stał się szczupłym mężczyzną z długimi włosami i brodą.
W drużynie zyskał przydomek „Messi”, nawiązujący do jego ulubionego piłkarza. W momencie zatrzymania nie stawiał oporu i przyznał, że jest osobą poszukiwaną.
Był poszukiwany ośmioma listami gończymi i dwoma europejskimi nakazami aresztowania. Wiele osób zeznawało przeciwko niemu, otrzymując łagodniejsze wyroki dzięki artykułowi 60. Jego sprawa toczyła się aż do 2017 roku.
Za liczne przestępstwa, w tym usiłowanie zabójstwa, podżeganie do zabójstwa, nielegalne posiadanie broni i kierowanie grupą przestępczą, został ostatecznie skazany na jedenaście lat pozbawienia wolności.
Tak zakończyła się legenda gangstera, którego reputacja w przestępczym półświatku budziła strach i grozę. Przez lata jego pseudonim był rodzajem marki, której przez długi czas nikt nie odważył się podważyć ani okazać jej braku szacunku. Historia Rafała S.
to symbol całej epoki polskiej przestępczości zorganizowanej, która odchodzi w przeszłość wraz z ostatnimi wielkimi postaciami warszawskiego półświatka.